บ่อบำบัดน้ำเสียขนาดเล็กสำหรับวิสาหกิจชุมชนในภูมิภาค

……จากที่เจ้าหน้าที่ศูนย์พัฒนาผลิตภัณฑ์ได้ไปให้ความรู้ด้านการฟอกย้อมและตกแต่งสำเร็จในภูมิภาคทั้งภาคกลาง เหนือ ตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคใต้หลายครั้งนั้น  พบว่ามีกลุ่มอาชีพและวิสาหกิจชุมชนที่ผลิตผ้าพื้นเมืองเป็นจำนวนมากในหลายพื้นที่  โดยขั้นตอนการผลิตจะใช้น้ำเป็นจำนวนมากในการย้อมผ้า  ซึ่งโดยส่วนใหญ่แล้วจะถูกเททิ้งสู่ธรรมชาติโดยไม่มีการบำบัด ซึ่งมีผลกระทบต่อสภาพสิ่งแวดล้อมและระดับน้ำใต้ดินของชุมชนนั้น ทำให้บางพื้นที่ไม่สามารถใช้น้ำจากบ่อน้ำในชุมชนได้  ดังนั้นจากปัญหานี้ การออกแบบบ่อบำบัดน้ำทิ้งจากการย้อมสีผ้า จึงเป็นการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมชุมชนได้ดีที่สุด ……บ่อบำบัดน้ำทิ้งจากการย้อมสีนี้ ได้ออกแบบให้ง่ายต่อการก่อสร้างและราคาประหยัดมีความสะดวกในการใช้งานและบำรุงรักษา เหมาะสำหรับการบำบัดน้ำทิ้งจากการย้อมสีในเบื้องต้น และมีความสามารถในการบำบัดน้ำทิ้งได้ประมาณ 4-6 ลูกบาศก์เมตรต่อวัน  โดยระบบบำบัดน้ำเสียนี้ประกอบด้วย 4 ส่วนดังนี้

  1. ถังพักน้ำสีย้อม 1 ถัง ขนาดความจุ 4 ลูกบาศก์เมตร เพื่อพักน้ำย้อม
  2. ปั๊มพ์น้ำขนาด 1 แรงม้า เพื่อส่งน้ำเข้าระบบ
  3. ถังบำบัด 3 ถัง ขนาดความจุถังละ 1 ลูกบาศก์เมตร  โดยประกอบด้วยถังที่ 1 มีการบรรจุตะกร้อพลาสติกวัสดุเถ้าแกลบ ซึ่งน้ำจะซึมผ่านเถ้าแกลบที่มีความหนาแน่น จะทำให้ได้น้ำสีที่จางลงสารพิษปนเปื้อนลดลง
  4. ส่วนในถังที่ 2, 3 บรรจุกรวดและทรายละเอียดเพื่อกรองสิ่งสกปรกอีกครั้ง  โดยที่สีจะตกตะกอนลงและเมื่อได้ระดับน้ำของถังที่ 2 ก็จะล้นไปส่งถังที่ 3 ต่อไป
  5. เมื่อน้ำผ่านระบบแล้วก็จะได้น้ำที่มีสีใสจางลง  สามารถปล่อยสู่ชุมชนได้

……จากการวิเคราะห์คุณภาพน้ำทิ้งที่ผ่านการบำบัดจากบ่อบำบัดน้ำทิ้งที่สร้างขึ้นนี้พบว่าค่าคุณภาพน้ำทิ้งที่มีผลต่อมลภาวะสิ่งแวดล้อม อยู่ในเกณฑ์ค่ามาตรฐานคุณภาพน้ำทิ้งของกระทรวงอุตสาหกรรม กล่าวคือมีความใสของน้ำเพิ่มขึ้น 80-90 เปอร์เซ็นต์, มีค่าความเป็นกรดและด่าง(pH) 6.99 อยู่ในเกณฑ์ค่ามาตรฐานคุณภาพน้ำทิ้งที่กำหนดไว้ 5.5 -9 , ค่าปริมาณสารแขวนลอย 38 มก./ล. อยู่ในเกณฑ์ค่ามาตรฐานคุณภาพน้ำทิ้งที่กำหนดไว้ ไม่มากกว่า 50 มก./ล. , ค่าปริมาณสารทั้งหมด 1,257 มก./ล. อยู่ในเกณฑ์ค่ามาตรฐานคุณภาพน้ำทิ้งที่กำหนดไว้ ไม่มากกว่า 3,000 มก./ล. , ค่าปริมาณสารอินทรีย์ที่ถูกย่อยสลายโดยมีสารเคมี (COD) 200 มก./ล. อยู่ในเกณฑ์ค่ามาตรฐานคุณภาพน้ำทิ้งที่กำหนดไว้ไม่มากกว่า 400 มก./ล. มาตรฐานคุณภาพน้ำทิ้งจากโรงงานอุตสาหกรรมและนิคมอุตสาหกรรม

ดัชนีคุณภาพน้ำ ค่ามาตรฐาน วิธีวิเคราะห์
1. ค่าความเป็นกรดและด่าง (pH value) 5.5-9.0 pH Meter
2. ค่าทีดีเอส (TDS หรือ Total Dissolved Solids) ไม่เกิน 3,000 มก/ล. หรืออาจแตกต่างแล้วแต่ละประเภทของแหล่งรองรับน้ำทิ้ง หรือประเภทของโรงงานอุตสาหกรรม ที่คณะกรรมการควบคุมมลพิษเห็นสมควรแต่ไม่เกิน 5,000 มก./ล.   น้ำทิ้งที่จะระบายลงแหล่งน้ำกร่อยที่มีค่าความเค็ม (Salinity) เกิน 2,000 มก./ล. หรือลงสู่ทะเลค่าทีดีเอสในน้ำทิ้งจะมีค่ามากกว่าค่าทีดีเอส ที่มีอยู่ในแหล่งน้ำกร่อยหรือน้ำทะเลได้ไม่เกิน 5,000 มก.ล. ระเหยแห้งที่อุณหภูมิ 103-105  ํC เป็นเวลา 1 ชั่วโมง
3. สารแขวนลอย (Suspended Solids) ไม่เกิน 50 มก./ล. หรืออาจแตกต่างแล้วแต่ประเภทของแหล่งรองรับน้ำทิ้ง หรือประเภทของโรงงานอุตสาหกรรม หรือประเภทของระบบบำบัดน้ำเสียตามที่คณะกรรมการควบคุมมลพิษเห็นสมควรแต่ไม่เกิน 150 มก./ล. กรองผ่านกระดาษกรองใยแก้ว (Glass Fiber Filter Disc)
4. อุณหภูมิ (Temperature) ไม่เกิน 40°C เครื่องวัดอุณหภูมิ วัดขณะทำการเก็บตัวอย่างน้ำ
5. สีหรือกลิ่น ไม่เป็นที่พึงรังเกียจ ไม่ได้กำหนด
6. ซัลไฟด์ (Sulfide as H2S) ไม่เกิน 1.0 มก./ล. Titrate
7. ไซยาไนด์ (Cyanide as HCN) ไม่เกิน 0.2 มก./ล. กลั่นและตามด้วยวิธี Pyridine Barbituric Acid
8. น้ำมันและไขมัน (Fat, Oil and Grease) ไม่เกิน 5.0 มก./ล. หรืออาจแตกต่างแล้วแต่ละประเภทของแหล่งรองรับน้ำทิ้ง หรือ ประเภทของโรงงานอุตสาหกรรมตามที่คณะกรรมการควบคุมมลพิษเห็นสมควรแต่ไม่เกิน 15 มก./ล. สกัดด้วยตัวทำละลาย แล้วแยกหาน้ำหนักของน้ำมันและไขมัน
9. ฟอร์มาลดีไฮด์ (Formaldehyde) ไม่เกิน 1.0 มก./ล. Spectrophotometry
10. สารประกอบฟีนอล (Phenols) ไม่เกิน 1.0 มก./ล. กลั่นและตามด้วยวิธี 4-Aminoantipyrine
11. คลอรีนอิสระ (Free Chlorine) ไม่เกิน 1.0 มก./ล. lodometric Method
12. สารที่ใช้ป้องกันหรือกำจัดศัตรูพืชหรือสัตว์ (Pesticide) ต้องตรวจไม่พบตามวิธีตรวจสอบที่กำหนด Gas-Chromatography
13. ค่าบีโอดี (5 วันที่อุณหภูมิ 20 °C (Biochemical Oxygen Demand : BOD) ไม่เกิน 20 มก./ล. หรือแตกต่างแล้วแต่ละประเภทของแหล่งรองรับน้ำทิ้ง หรือประเภทของโรงงานอุตสาหกรรม ตามที่คณะกรรมการควบคุมมลพิษเห็นสมควร แต่ไม่เกิน 60 มก./ล. Azide Modification ที่อุณหภูมิ 20°C เป็นเวลา 5 วัน
14. ค่าทีเคเอ็น (TKN หรือ Total Kjeldahl Nitrogen) ไม่เกิน 100 มก./ล. หรืออาจแตกต่างแล้วแต่ละประเภทของแหล่งรองรับน้ำทิ้ง หรือประเภทของโรงงานอุตสาหกรรม ตามที่คณะกรรมการควบคุมมลพิษ เห็นสมควร แต่ไม่เกิน 200 มก./ล. Kjeldahl
15. ค่าซีโอดี (Chemical Oxygen Demand : COD) ไม่เกิน 120 มก./ล.หรืออาจแตกต่างแล้วแต่ละประเภทของแหล่งรองรับน้ำทิ้ง หรือประเภทของโรงงานอุตสาหกรรม ตามที่คณะกรรมการควบคุมมลพิษ เห็นสมควร แต่ไม่เกิน 400 มก./ล. Potassium Dichromate Digestion
16. โลหะหนัก (Heavy Metal)
1. สังกะสี (Zn) ไม่เกิน 5.0 มก./ล. Atomic Absorption Spectro Photometry ชนิด Direct Aspiration หรือวิธี Plasma Emission Spectroscopy ชนิด Inductively Coupled Plama : ICP
2. โครเมียมชนิดเฮ็กซาวาเล้นท์ (Hexavalent Chromium) ไม่เกิน 0.25 มก./ล.
3. โครเมียมชนิดไตรวาเล้นท์ (Trivalent Chromium) ไม่เกิน 0.75 มก./ล.
4. ทองแดง (Cu) ไม่เกิน 2.0 มก./ล.
5. แคดเมียม (Cd) ไม่เกิน 0.03 มก./ล
6. แบเรียม (Ba) ไม่เกิน 1.0 มก./ล
7. ตะกั่ว (Pb) ไม่เกิน 0.2 มก./ล.
8. นิคเกิล (Ni) ไม่เกิน 1.0 มก./ล.
9. แมงกานีส (Mn) ไม่เกิน 5.0 มก./ล.
10. อาร์เซนิค (As) ไม่เกิน 0.25 มก./ล. Atomic Absorption Spectrophotometry ชนิด Hydride Generation หรือวิธี Plasma Emission Spectroscopy ชนิด Inductively Coupled Plasma : ICP
11. เซเลเนียม (Se) ไม่เกิน 0.02 มก./ล.
12. ปรอท (Hg) ไม่เกิน 0.005 มก./ล. Atomic Absorption Cold Vapour Techique

เอกสารอ้างอิง : Ipc1.dip.th/บทความวิชาการ/บ่อบำบัดน้ำทิ้งจากการย้อมสีผ้า/tabid/3.5/default.aspx

ศูนย์พัฒนาผลิตภัณฑ์สิ่งทอ, สถาบันพัฒนา อุตสาหกรรมสิ่งทอ

ซ.ตรีมิตร ถ.พระราม 4  พระโขนง  คลองเตย  กรุงเทพฯ  10110

โทรศัพท์ 02-7135492-9 ต่อ 408,413 โทรสาร 02-7135492-9 ต่อ 415

อีเมล์ : sasima@thaitextile.org

Facebook : ศูนย์พัฒนาผลิตภัณฑ์สิ่งทอ

Textile Development Center, Thailand Textile Institute

Soi Trimit ,Rama 4, Phrakanong, Klong-toey, Bangkok 10110, Thailand

Tel. 02-7135492-9 ext. 408,413 (Sasima,Kornwika)

Fax. 02-7135492-9 ext. 415

E-mail : sasima@thaitextile.org

/tr