สัมมนา

"Pha Teen Jok The Art of  Woven in Thailand"

วันจันทร์ที่ 5 พฤศจิกายน 2544 ณ ห้องสัมมนา 1 สถาบันพัฒนาอุตสาหกรรมสิ่งทอ

โดย  คุณสิทธิชัย สมานชาติ (ผู้เชี่ยวชาญด้านงานศิลป์สิ่งทอ)

>> ภาพงาน <<

        ตามที่ สถาบันพัฒนาอุตสาหกรรมสิ่งทอได้จัดการสัมมนาเรื่อง “ Pha Teen Jok The Art of  Woven in Thailand” ขึ้นในวันจันทร์ที่ 5 พฤศจิกายน 2544 ณ ห้องสัมมนา 1 สถาบันพัฒนาอุตสาหกรรมสิ่งทอ โดยมีวิทยากร คือ คุณ สิทธิชัย สมานชาติ ผู้เชี่ยวชาญด้านงานศิลป์สิ่งทอ มาเป็นผู้บรรยายโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ความรู้ถึงที่มาของผ้าตีนจกแบบต่างๆ ตลอดจนวิธีการที่จะช่วยกันรักษาสืบทอด และการนำมาประยุกต์ใช้กับเครื่องแต่งกายในชีวิตประจำวันนั้น

 การสัมมนาดังกล่าวได้ดำเนินการเสร็จสิ้นแล้วโดยมีผู้เข้าร่วมสัมมนาประมาณ 19 ราย สามารถสรุปได้ดังนี้

 1.  คุณลักษณะของผู้เข้าร่วมสัมมนา

ผู้เข้าร่วมสัมมนาส่วนมากเป็นเจ้าของกิจการและผู้บริหาร ประกอบกิจการประเภทผู้ผลิตและส่งออกในอุตสาหกรรมสิ่งทอด้านการถักผ้า ฟอกย้อม และตกแต่งสำเร็จ นอกจากนั้นยังมีผู้เข้าร่วมสัมมนาที่เป็นคณาจารย์ จาก University of Michigan และ สถาบันเทคโนโลยีราชมงคล ซึ่งเป็นผู้ที่มีความรู้ด้านผ้าตีนจกเป็นอย่างดี

2.  ความคิดเห็นของผู้เข้าร่วมสัมมนา

ผู้เข้าร่วมสัมมนาให้ความคิดเห็นว่า การกำหนดหัวข้อในการสัมมนา เวลา วิทยากร โสตทัศนูปกรณ์ และ การอำนวยความสะดวกของเจ้าหน้าที่อยู่ในเกณฑ์ดีมาก ในการสัมมนาครั้งนี้ควรมีการประชาสัมพันธ์มากขึ้น นอกจากจะมุ่งการประชาสัมพันธ์งานที่กลุ่มผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมสิ่งทอและคณาจารย์ ควรมีการประชาสัมพันธ์แก่ นิสิต นักศึกษาที่มีพื้นฐานความรู้และความสนใจเรื่อง ผ้าตีนจก ผู้เข้าร่วมสัมมนาได้รับประโยชน์จากการสัมมนาครั้งนี้ คือ ที่มา ชนิด ลวดลาย และวิธีการทอผ้าตีนจกอย่างละเอียด

 3.  ข้อคิดเห็นของผู้เข้าร่วมสัมมนาต่อผลงานการศึกษา รวบรวมและวิจัย เรื่อง ผ้าตีนจก

·        ในผลงานเรื่องผ้าตีนจกเป็นการรวบรวมเป็นครั้งแรก ได้มีการเปรียบเทียบลวดลาย ลักษณะ และชนิดของผ้าตีนจกอย่างชัดเจน ซึ่งสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในปัจจุบันได้

·        การนำผ้าตีนจกไปประยุกต์ในอุตสาหกรรมยังเป็นสิ่งที่ยาก เพราะ ผู้ประกอบการสิ่งทอยังไม่ให้ความร่วมมือมากนัก

·        ผลงานผ้าตีนจกมีประโยชน์แก่นักศึกษา และผู้ประกอบการ ควรมีการศึกษาเพิ่มเติมเพื่อเชื่อมโยงเข้าสู่ระบบอุตสาหกรรม

·        การทอผ้าตีนจกสามารถใช้ในอุตสาหกรรมได้โดยการใช้เครื่อง Jackard แต่จะทำให้คุณค่าของผ้าตีนจกลดลง

·        การทอผ้าตีนจกควรมาจากแรงบันดาลใจของผู้ทอ ซึ่งสามารถคิดหาลายใหม่ๆได้

4.   สรุปประเด็นการสัมมนา

ผ้าตีนจก สิ่งทอศิลป์แผ่นดินไทย เป็นบันทึกทางวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์ของไทย ที่ได้สืบทอดมาจากบรรพบุรุษจากรุ่นหนึ่งสู่อีกรุ่นหนึ่ง อาทิเช่น การถ่ายทอดการทอผ้าตีนจกจากรุ่นแม่สู่ลูกสาว เพื่อนำไปใช้ในชีวิตประจำวัน หรือเพื่อการประกอบอาชีพ ผ้าตีนจกเป็นสิ่งจำเป็นมากของผู้หญิงในสมัยโบราณ ซึ่งการทอผ้าตีนจกประกอบด้วย 3 ส่วน คือ ส่วนหัว ส่วนตัว และส่วนตีน ซึ่งส่วนตีนเป็นส่วนสำคัญที่ผู้ทอจะทอให้เกิดความวิจิตรงดงามเพียงใดก็ได้ ลวดลายบนผ้าตีนจกจะมีคุณค่าทางด้านศิลปวัฒนธรรม ภูมิปัญญา และจิตใจ การทอผ้าตีนจกนั้นใช้เวลานานจึงเป็นการฝึกความอดทนของผู้ทออีกวิธีการหนึ่ง การทอผ้าตีนจกจะใช้สอดเส้นพุ่งหลากหลายสีเป็นเส้นพิเศษแสดงให้เกิดลวดลายที่มีความงดงามในตัว ใส่จินตนาการที่เกิดจากธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมโดยรอบ นอกจากนี้แหล่งกำเนิดของผ้าตีนจกต่างก็มีความแตกต่างกันตามกันตามกลุ่มชนที่อาศัยอยู่ตามภูมิภาคต่างๆ ของประเทศ ลวดลายของผ้าตีนจกจึงมีความแตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับที่มา อาทิเช่น

·        ไทยวน ซึ่งแต่เดิมอาศัยอยู่บริเวณภาคเหนือและบริเวณภาคกลางตอนล่างและครอบคลุมไปถึงบริเวณบางส่วนของพม่าและลาว โดยปัจจุบันกระจายอยู่บริเวณ จังหวัดแพร่ จังหวัดอุตรดิตถ์ จังหวัดราชบุรี จังหวัดสระบุรี จังหวัดเชียงราย จังหวัดชียงใหม่ การทอผ้าตีนจกแบบไทยวนริมตีนซิ่นอยู่ทางซ้ายมือของผู้ทอ 

·        ไทพวน ซึ่งมีถิ่นฐานอยู่ที่ลุ่มแม่น้ำโขงและภาคเหนือตอนล่าง โดยปัจจุบันกระจายอยู่บริเวณ จังหวัดสุโขทัย จังหวัดอุทัยธานี จังหวัดนครสวรรค์ และจังหวัดนครปฐม การทอผ้าตีนจกแบบไทพวนริมตีนซิ่นอยู่ด้านขวามือของผู้ทอ

·        ไทครั่ง (ลาวครั่ง ลาวเวียง ลาวกา) ซึ่งแต่เดิมอาศัยอยู่ในบริเวณลุ่มแม่น้ำโขง และได้พลัดถิ่นเข้ามาบริเวณลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา โดยปัจจุบันกระจายอยู่บริเวณภาคกลางและภาคเหนือตอนล่าง อาทิเช่น จังหวัดชัยนาท จังหวัดอุทัยธานี จังหวัดสุพรรณบุรี จังหวัดพิจิตร จังหวัดนครสวรรค์ จังหวัดกำแพงเพชร การทอผ้าตีนจกแบบไทครั่งริมตีนซิ่นอยู่ขนานลำตัวของผู้ทอ

ปัจจุบันภาคอุตสาหกรรมมีบทบาทสำคัญอย่างมากต่อเศรษฐกิจไทย ความพยายามที่จะทำให้ผ้าตีนจกเข้ามามีบทบาทสำคัญในอุตสาหกรรมสิ่งทอไทยนั้นเป็นเรื่องยาก จะต้องมีการศึกษาหาวิธีการและเทคนิคในการออกแบบใหม่ๆ ที่จะนำมาใช้ในการผลิต ในการผลิตผ้าตีนจกจะต้องมีการควบคุมคุณภาพและปริมาณ ซึ่งจะทำให้ผ้าตีนจกมีคุณค่าในตัวเอง ผ้าตีนจกควรที่จะมีการอนุรักษ์และรักษาให้คงอยู่ไปพร้อมๆ กับความเจริญก้าวหน้าของเทคโนโลยีในปัจจุบัน

ฝ่ายพัฒนาธุรกิจ