• เริ่มเปิดทำการค้ากับต่างประเทศอีกครั้งในสมัยประธานาธิบดีเนลสัน แมนเดลลา สำหรับการค้ากับประเทศไทยเริ่มขึ้นเมื่อประมาณ 5 ปีที่ผ่านมา
• ปัญหาทางเศรษฐกิจของประเทศแอฟริกาใต้ภายหลังยกเลิกการโดดเดี่ยว คือ ช่องว่างระหว่างคนรวยและคนจนมีขนาดใหญ่ และมีอัตราการเกิดอาชญากรรมสูง โดยเฉพาะในเมืองเพราะมีอัตราการว่างงานสูง
• สินค้าที่มีโอกาสทางธุรกิจมี 2 ระดับ: ระดับแรก คือ consumer goods และอีกระดับ คือ สินค้าราคาถูก เนื่องจากรัฐบาลมีโครงการสร้างที่อยู่อาศัยราคาถูกสำหรับระชาชนระดับล่าง ดังนั้นจึงมีความต้องการสินค้าและเครื่องใช้ต่างๆที่มีราคาถูกเพื่อใช้ในบ้านเหล่านั้น

ประเทศแอฟริกาใต้เป็นประเทศอุตสาหกรรม เป็นฐานการผลิตเพื่อการส่งออกของบริษัทรถยนต์ขนาดใหญ่หลายบริษัท เช่น BMW, Toyota, Volvo และมีการใช้ชิ้นส่วนภายในประเทศในการประกอบด้วย

แอฟริกาใต้ส่งออกปลาทูน่าไปประเทศไทยเป็นจำนวนมาก ในขณะเดียวกันก็ต้องซื้อปลาทูน่ากระป๋องกลับมาจากประเทศไทย

เพื่อรองรับกลุ่มประชากรระดับล่างในแอฟริกาใต้ และภูมิภาคแอฟริกา และที่สำคัญคือแอฟริกาใต้ได้ทำสัญญาการค้ากับสหภาพยุโรป โดยไม่มีภาษีนำเข้าและการจำกัดปริมาณนำเข้าสำหรับสินค้าจากแอฟริกาที่ส่งไปยังสหภาพยุโรป จึงเป็นแรงจูงใจให้หลายประเทศในเอเชียย้ายฐานการผลิตมาที่แอฟริกาเพื่อเป็นทางสู่สหภาพยุโรป

ประเทศแอฟริกาใต้เป็นหนึ่งในผู้ผลิตอัญมณีระดับโลก

รวมไปถึงสินค้าเครื่องใช้พื้นฐานที่จำเป็นในที่อยู่อาศัย

• บริษัทจากประเทศไทยที่เข้าไปทำธุรกิจในประเทศแอฟริกาใต้แล้วในขณะนี้ เช่น CP Group, PK Development (golf resort) และร้านอาหารไทยหลายร้าน
• ไทยควรมองแอฟริกาใต้เป็นประตูสู่ภูมิภาคแอฟริกา โดยเฉพาะ Sub-Sahara region และไทยควรมองหาบริษัทคู่ค้าในแอฟริกาใต้ที่ทำธุรกิจกับประเทศใน Sub-Sahara region อยู่แล้ว

โดย Ms. Francisca Strauss

• ประเทศคู่ค้าสำคัญคือ UK, USA, Germany, Japan, Italy, Netherlands
• ประเทศมาเลเซียมีการลงทุนในแอฟริกาใต้มากเป็นอันดับ 2 (19.5%) รองจาก USA (32%)
• มีการรวมกลุ่ม SADC ประกอบด้วย 14 ประเทศ ประชากรทั้งสิ้น 186 ล้านคน
• เหตุผลสำหรับการค้าและการลงทุนในประเทศแอฟริกาใต้

1. Strategic location in the world market

ในทางภูมิศาสตร์ แอฟริกาตั้งอยู่ตรงกลางของโลก สามารถเชื่อมโยงกับทวีปต่างๆได้ในระยะทางสั้น นอกจากนี้แอฟริกาใต้ยังมีสัญญาการค้ากับสหภาพยุโรปอีกด้วย

2. Rapid liberalization of trade and investment environment

ตั้งแต่แอฟริกาใต้เป็นสมาชิก WTO ได้มีการลดภาษีนำเข้า และไม่มีข้อจำกัดสำหรับสินค้าไทย นอกจากนี้ การซื้อที่ดินหรือการลงทุนก็ไม่ต้องรอให้มีคำอนุญาติจากรัฐบาล

3. Modern infrastructure

มีระบบรถไฟที่ดี และมีเครือข่ายพลังงานไฟฟ้าที่ดีและราคาถูก

4. Sophisticate financial market

แอฟริกาใต้มีธนาคารมากกว่า 40 ธนาคาร

5. World class telecommunication
6. Diverse and cost-efficient mineral and agro-industry inputs
7. Unsurpassed quality of life
8. Government commitment to investment facilities

• การกระจายสินค้า – สินค้าเสื้อผ้าสำเร็จรูป: มี 2 ตลาด คือแบบเป็นทางการ และไม่เป็นทางการ

แบบเป็นทางการจะมี เครือข่ายกลุ่มเสื้อผ้า (เช่น Mark and Spencer) ซุปเปอร์มาเก็ต และร้านบูติกต่างๆ

แบบไม่เป็นทางการ เช่น ตลาดนัด แต่ไม่ค่อยแข็งแรงมาก

โดย * นายสมเกียรติ สรณพาณิชกุล

* นายวิจักร วิเศษน้อย

• สินค้าไทยถูกกีดกันจาก 3 ตลาดดั้งเดิมคือ USA, EU และ ASIAN ดังนั้นไทยจึงควรมองหาตลาดใหม่
• ตลาดที่ได้รับความสนใจมากที่สุด คือ ตะวันออกกลาง สำหรับแอฟริกายังได้รับความสนใจไม่มาก แต่ก็มากกว่า ลาตินอเมริกา
• สำหรับตลาดแอฟริกา กิจกรรมหลักของกรมส่งเสริมการส่งออกมีที่ประเทศแอฟริกาใต้เท่านั้น
• โครงการตลาดใหม่ของกรมส่งเสริมการส่งออกพยายามเน้นให้ลงตลาดแอฟริกามากที่สุด โดยมีงบประมาณสนับสนุนจนถึงปี 2546 โดยจะให้ความช่วยเหลือผู้ส่งออกของโครงการฯในด้านค่าใช้จ่าย ค่าแสดงสินค้า ค่าที่พัก ค่าจ้างล่าม
• ประเทศกานาเหมาะที่ไทยจะใช้เป็นประตูสู่แอฟริกาตะวันตก เพราะใช้ภาษาอังกฤษเป็นภาษากลาง และอุดมไปด้วยอัญมณี ทองคำ และป่าไม้
• โครงสร้างทางธุรกิจของแอฟริกา ธุรกิจขนาดใหญ่จะอยู่ในมือของคนผิวขาว ธุรกิจขนาดกลางส่วนใหญ่จะเป็นของคนผิวสีและคนเอเชีย ในขณะที่คนผิวดำมักจะทำธุรกิจขนาดเล็กและรับจ้าง แต่ขณะนี้รัฐบาลซึ่งเป็นรัฐบาลผิวดำเริ่มสนับสนุนคนพื้นเมืองให้มีธุรกิจ
• อุตสาหกรรมสิ่งทอในแอฟริกาใต้ไม่ค่อยพัฒนา เป็นอุตสาหกรรมที่มีการจ้างงานมากที่สุด และกีดกันสินค้านำเข้าโดยตั้งภาษีนำเข้าไว้สูงมากเพื่อป้องกันอุตสาหกรรมในประเทศ แต่มีปัญหาแรงงาน คือ อัตราค่าแรงสูง (สูงกว่าไทย 3 เท่า) แรงงานไม่มีฝีมือ มีการเรียกร้องมาก และกฎหมายแรงงานแข็งแรงมาก สำหรับภาษีนำเข้าสินค้าสิ่งทอ เดิม 120% แต่หลังจากเข้าเป็นสมาชิกWTO ได้ลดลงเหลือประมาณ 50-60% แต่ทาง WTO ต้องการให้ลดลงอีกให้เหลือประมาณ 40-45%

ดังนั้น หากไทยจะส่งออกสิ่งทอสู่แอฟริกาใต้ก็จะประสบปัญหาภาษีนำเข้าสูง และถ้าจะลงทุนตั้งฐานการผลิตในแอฟริกาใต้ก็อาจประสบกับปัญหาด้านแรงงาน แต่ไทยสามารถเข้าถึงตลาดแอฟริกาใต้ได้โดยอาศัยผ่านทางกลุ่มประเทศ SACU (ประกอบด้วย 5 ประเทศ Botswana, Namibia, Zimbabwe, Swaziland, South Africa) ซึ่งไม่เก็บภาษีนำเข้าระหว่างกัน ไทยอาจจะส่งสิ่งทอไป Swaziland ซึ่งเก็บภาษีนำเข้าต่ำแล้วจึงส่งต่อเข้าไปในแอฟริกาใต้ หรือไทยอาจจะทำ Technology Transfer โดยเอาเครื่องจักรเก่าไปลงทุนในประเทศเหล่านี้

• ปัญหาอีกประการที่ผู้ส่งออกประสบ คือ ธนาคารไทยไม่รับ L/C ของบริษัทในแอฟริกา

• ควรขอความช่วยเหลือจากหน่วยราชการที่เกี่ยวข้องเพื่อที่จะได้บุกเบิกตลาดใหม่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
• การบุกเบิกตลาดในช่วงแรกควรเลือกประเทศที่อยู่ริมทะเลจะสะดวกกว่า
• การไปบุกตลาดควรเลือกคู่ค้าให้มากรายไว้
• ควรคำนึงถึงความปลอดภัยด้านการเงิน เช่น หากคู่ค้าไม่สามารถเปิด L/C ได้หมด อาจแก้ไขประกันความเสี่ยงได้โดยการซื้อ Export Insurance จาก EXIM Bank
• พิจารณาถึงความปลอดภัย และสถานการณ์ปัจจุบัน เช่น ขณะนี้มีสงครามในประเทศ Cote d’Ivoire ประเทศ Nigeria ยังไม่ปลอดภัยสำหรับผู้หญิง หรือบางประเทศจำเป็นต้องฉีดวัคซีนป้องกันโรคไข้เหลืองก่อนเข้าไป
• ประเทศที่น่าสนใจ ทางตอนเหนือ เช่น Morocco, Algeria (ผ้าผืน), Tunisia ทางตะวันออก เช่น Kenya, Tanzania
• ประเทศ Senegal เหมาะที่จะเป็น Hub ให้กับประเทศในแถบนั้น เช่น Cote d’Ivoire, Mali, Gambia เพราะประเทศเหล่านี้จับกลุ่มกันแน่น ใช้เงินสกุลเดียวกัน 8 ประเทศ และใช้ภาษาฝรั่งเศสเป็นภาษากลางทั้งหมด
• บางประเทศที่เคยเป็นอาณานิคมอังกฤษอาจมีการให้สิทธิพิเศษกับประเทศในเครือจักรภพด้วยกัน

อุรวัชร ผู้จดรายงาน

สุพจน์ ผู้ตรวจรายงาน