เส้นด้ายอีลาสเทน ( Elastane ) หรือ สแปนเด็กซ์ ( Spandex ) เป็นเส้นด้ายที่มีคุณสมบัติที่เมื่อยืดแล้วจะสามารถกลับคืนสู่สภาพเดิมได้ โดยไม่เสียรูปทรง เมื่อนำมาผลิตเป็นเครื่องนุ่งห่ม ทำให้เสื้อผ้าที่ผลิตได้มีความกระชับ นุ่ม สวมใส่สบาย ทนทานและง่ายต่อการดูแลรักษา ดูปองท์ ( DuPont) เป็นผู้ผลิตรายแรกที่คิดค้นเส้นด้าย Elastane ในปี 1958 ภายใต้ชื่อ Lycra ซึ่งใช้ผลิตเป็นยางยืดสำหรับยึดชุดชั้นในสตรี ซึ่งเป็นตลาดใหญ่เพียงตลาดเดียวสำหรับเส้นด้ายอีลาสเทน อย่างไรก็ตามนอกจากนี้แล้วยังได้มีการพัฒนาโดยการนำเอาเส้นใยอีลาสเทนมาผลิตเป็นชุดชั้นใน ชุดว่ายน้ำ ชุดลำลอง และชุดกีฬา และเมื่อไม่นานได้มีการนำเอาเส้นด้ายชนิดนี้ไปผลิตเป็นเครื่องแต่งกายชนิดอื่นๆด้วย

การเติบโตของตลาดเส้นด้ายอีลาสเทนเริ่มโดดเด่นขึ้นอย่างเห็นได้ชัดต้งแต่ปี 1970 และได้ขยายตัวต่อเนื่องกันใน 2 – 3 ปีถัดมาถึง 12 – 13 % ต่อปี มีโรงงานที่ผลิตทั่วโลกกว่า 48 โรงงาน ซึ่งมีถึง 10 โรงงานที่มี DuPont ควบคุมการผลิตอยู่ ไม่ว่าจะเป็นทางตรงหรือผ่านการร่วมทุน เกาหลีเป็นประเทศที่มีการเติบโตของตลาดเส้นใยชนิดนี้รวดเร็วมาก ซึ่งในปัจจุบันเป็นผู้ผลิตรายใหญ่ของเอเชีย อย่างไรก็ตาม ผลผลิตที่ได้ทั้งหมดก็ยังมีไม่มากนัก และเนื่องจากเส้นใยอีลาสเทนเป็นเส้นใยที่มีความพิเศษจึงมีราคาสูงกว่า โพลีเอสเตอร์ ( Polyester )ถึง 15 เท่า และสูงกว่าโพลีอาไมด์ ( Polyamide ) ถึง 12 เท่า อย่างไรก็ตามอีลาสเทนอาจต้องเผชิญกับคู่แข่งอย่าง Polytrimethylene terephthalate (PTT) ซึ่งผลิตโดย บริษัท เชลล์ เคมีคอลส์ ภายใต้ชื่อ Corterra

ดูปองค์ยังคงเป็นผู้ผลิตรายใหญ่ที่ครองตลาดสูงสุด รวมถึงมีการสนับสนุนด้านเทคนิคการผลิตให้กับบริษัทผู้ผลิตที่อยู่ในเครือข่าย อย่างไรก็ตามในเอเชีย ได้มีการนำเอาอีลาสเทนชนิดอื่นที่ไม่มีลิขสิทธิ์และมีคุณภาพด้อยกว่ามาใช้ในการผลิตและนำเข้าสู่ตลาดด้วยเช่นกัน

บทความนี้ แปลและเรียบเรียงจากหนังสือ Textile Outlook International ฉบับประจำเดือน January 2001 หากท่านผู้ใดสนใจอ่านเนื้อหาฉบับเต็ม กรุณาติดต่อได้ที่ศูนย์ข้อมูลสิ่งทอ สถาบันพัฒนาอุตสาหกรรมสิ่งทอ โทร. 7135492 ต่อ 129

ไปยดา หาญชัยสุขสกุล แปลและเรียบเรียง